◍
Izrada slajdova
Slajdovi od zemljišta, kamena, školjki, kosti, kremena i grnčarije — oko 400 do 500 slajdova godišnje, izrađenih po standardu od 30 mikrona.
Kembridž · Tešanj
Dr Tonko
Rajkovača
Arheolog · Geoarheolog · Slikar
Viši glavni istraživački laboratorijski tehničar za geoarheologiju na Univerzitetu u Kembridžu, terenski arheolog sa decenijama rada na Balkanu i slikar.
Umjetnost, arheologija i kuhanje
Biografija
Život između tla i platna
Rođen je 1961. u Tešnju, Bosna i Hercegovina. Arheologiju je diplomirao 1987. na Filozofskom fakultetu u Beogradu, magistrirao svjetsku arheologiju na Univerzitetu u Kembridžu (2003–2004) i doktorirao arheologiju na Univerzitetu u Ljubljani (2014–2017).
Decenijama je radio kao kustos, voditelj iskopavanja i konsultant u Bosni i Hercegovini, Srbiji i Crnoj Gori, prije nego što je prešao u Cambridge Archaeological Unit i, od 2008., u McBurney laboratorij za geoarheologiju. Uz istraživanje, profesionalno se bavi slikarstvom od 1989., sa samostalnim izložbama u bivšoj Jugoslaviji, Tešnju, Sarajevu i Londonu.
- 1982–1987Diploma praistorijske arheologije, Univerzitet u Beogradu
- 2003–2004Master nauka — svjetska arheologija, Univerzitet u Kembridžu
- 2014–2017Doktorat iz arheologije, Univerzitet u Ljubljani
0
Godina u arheologiji
0
Slajdova godišnje
0
Mentorisanih MPhil/PhD i postdoktoranata
0
Terenskih projekata
Geoarheologija · McBurney lab
Čitanje pejzaža, slajd po slajd
Mikromorfološki slajdovi debljine 30 mikrona otkrivaju kako su tla nastajala, kako se mijenjala klima i zašto su ljudi birali baš određena mjesta za život. Brend McBurney laboratorija tražen je među istraživačima u Velikoj Britaniji, Evropi i svijetu.
⚙
Oprema, budžet i reciklaža
Odgovoran za opremu laboratorija WB B5 i 4.2, servisiranje, potrošni materijal, budžet, odlaganje otpada i reciklažu.
◈
FTIR i fluorescentna mikroskopija
Postavljanje FTIR i fluorescentnog mikroskopskog seta u laboratoriju WB 4.2 za karakterizaciju materijala.
✦
Novi protokoli
Razvoj i pisanje novih i ažuriranih protokola za slajdove zemljišta, kamena, grnčarije, školjki i kosti.
❖
Mentorstvo i obuka
Individualna obuka 15+ MPhil/PhD studenata i 10+ postdoktorskih istraživača iz Kembridža i inostranstva.
⛏
Terenske ekskurzije
Organizacija ekskurzija u Srbiju (2016) i Crnu Goru (2018); koordinacija trening iskopavanja sa CAU, 2008–danas.
✱
Rekordna godina: 420 slajdova
U 2019–20. Tonko je oborio vlastiti rekord i izradio 420 slajdova — tla i sedimente, ali i stijene i svinjske kosti. PetroThin mašina je u stalnoj upotrebi, a Carmen Ting, Kyra Kaercher, Mike Lewis i drugi pripremaju slajdove keramike od Iraka do Centralne Azije.
◆
HERISTEM (Erasmus+)
HERISTEM (STEM u baštinskim naukama), finansiran kroz Erasmus+ — vode ga Charles French, Tonko Rajkovača i Marcos Martinón-Torres uz S. Babića (Arheološki institut, Beograd) — donosi arheološku nauku studentima i stručnjacima baštine. Srodni projekti sa Charlesom Frenchom istražuju neolitski Drenovac u Srbiji i interakcije čovjeka i okoline u sjevernoj Bosni.
Archaeology at Cambridge 2019–20 (godišnji izvještaj, PDF) ↗
Istraživački i terenski projekti
Iskopavanja širom Balkana
Od paleolitskih pećina sjeverne Bosne do rimskog Gamzigrada i trase Koridora X — planiranje, faziranje, finansijsko upravljanje i vođenje postiskopavskih faza.
Predlog projekta
Iskopavanje potkapine (abrija) „Zvecaj”, Tešanj
Potkapina u sjevernoj Bosni sa materijalom od paleolita (srednji paleolit / musterijen), preko bronzanog doba i antike, do srednjeg vijeka. Ranija iskopavanja tokom 1980-ih otkrila su bronzanodobni grob sa skeletom i polom posude položenim na lobanju, te neolitske slojeve na dubini 3,00–3,50 m — radovi su zaustavljeni ratom. Lokalitet se smatra rijetkim, u velikoj mjeri očuvanim stratigrafskim nizom za sjeveroistočnu Bosnu.
Međunarodni i zajednički projekti
Paleolit sjeverne Bosne
Ko-direktor. PI dr Preston T. Miracle, Univerzitet u Kembridžu. Finansira Britanska akademija, uz podršku Bosanskog naslijeđa i Zemaljskog muzeja BiH.
Geoarheologija doline rijeke Save
Ko-direktor. PI dr Charly French, Univerzitet u Kembridžu. Finansira Britanska akademija.
Neolitizacija Evrope
Ko-direktor. PI dr Marc Vander Linden, Univerzitet u Leicesteru. Finansira EU.
Porijeklo evropske civilizacije
Ko-direktor. PI dr Preston T. Miracle, Univerzitet u Kembridžu. Finansira Britanska akademija.
Koridor X (E75 / E80), Srbija
Konsultant arheolog, Ove Arup & Partners International Ltd, 2011–2018.
CRIC — Kulturna baština i rekonstrukcija identiteta nakon sukoba
Istraživač i koordinator projekta za bosanski slučaj. PI prof. Marie Louise Stig Sørensen. EU projekat na pet evropskih lokacija.
Odabrana iskopavanja (1984–2007)
- 2007Paleolitska nalazišta, sjeverna Bosna (ljeto) i terenski pregled regije (proljeće)
- 2006Paleolitska nalazišta, sjeverna Bosna (ljeto) i terenski pregled regije (proljeće)
- 2005Rana neolitska nalazišta, Đerdapska klisura, Srbija
- 2004Terenski pregled regije Đerdap, Srbija
- 1998Bronzanodobno nalazište Borsko jezero, sa Centrom za arheološka istraživanja, Beograd
- 1995–96Rimsko nalazište Kraku Lu Jordan, Kučevo, Srbija
- 1994–97Kapetanova pećina (kasni neolit), Kameni Rog i Kamenjar, Majdanpek
- 1993–95Praistorijsko nalazište Panjevački rit, Jagodina
- 1992–93Nalazište Praurija, Majdanpek
- 1991Bronzanodobno nalazište Feudvar, Srbija
- 1988Paleolitsko nalazište Trebačko brdo, Tešanj; srednjovjekovni Svač, Ulcinj
- 1987–97Rimsko nalazište Gamzigrad (Felix Romuliana), Zaječar
- 1986–88Nalazište Bioče i pregled doline rijeke Morače, Crna Gora
- 1986Paleolitsko nalazište Stolac-Badanj, Bosna i Hercegovina
- 1985Potkapina, Stari Grad, Tešanj
- 1984–85Paleolitsko i srednjovjekovno nalazište Stari Grad, Tešanj
Odabrane publikacije
Monografije, priručnici i radovi
Integrisani geoarheološki pristup istraživanju višeslojnih praistorijskih naselja – slučaj neolitskog Drenovca
Universitätsverlag Kiel / Kiel University Publishing, 2023.
Academia.edu ↗Tomorrow's mundane is today's extraordinary: A case study of a plastered installation during Neolithization
Sa L. Grosmanom i dr. Humanities and Social Sciences Communications (Nature) 7, 2020. Mikromorfološki slajd izrađen u McBurney laboratoriju za geoarheologiju.
Nature ↗Okviri i perspektive razvoja preventivne arheologije u Bosni i Hercegovini i Srbiji
Monografija, 237 str. Institut za arheologiju, Beograd. ISBN 978-86-6439-045-3.
Foreword: Culture — Making Sense of Everything
U: Koridor 10 (Projekat istok / projekat jug), Ministarstvo građevinarstva, saobraćaja i infrastrukture Srbije. Beograd: ARUP.
Development-led Archaeology in Serbia: the Case of Corridor X
U: Recent Developments in Preventive Archaeology in Europe (22. EAA skup, Vilnius), str. 281–293. Ljubljana University Press.
A Short Manual for Archaeological Excavation
Sa Jo Appleby. Univerzitet u Banjoj Luci, Filozofski fakultet. 90 str. Objavljeno na engleskom i srpskom.
Foreword: Historical and Archaeological Survey of the Jelah Parishes
Sa A. Martinovićem. U: 40 godina župe Jelah, str. 7–18. Tešanj: HKD Napredak.
A Brief Guide to Making Soil/Sediment Thin Sections
Dodatak 3 u C. French, A Handbook of Geoarchaeological Approaches, str. 97–100. Oxford: Oxbow Books.
New Investigations of the Prehistoric Site of Zecovi, near Prijedor
Sa C. Frenchom, G. Marrinerom i dr. Godišnjak 40, 5–49. Sarajevo: Centar za balkanološka ispitivanja.
Neolitski lokalitet Kočićevo u donjoj dolini Vrbasa (Republika Srpska, BiH): izvještaj sa terenskih sezona 2009–2014.
Izvještaj sa terenskih sezona 2009–2014. Univerzitet u Banjoj Luci, 2015.
Academia.edu ↗EUROFARM: comparison and modelling of early farming and associated technologies in Europe
Projektna publikacija, 2015.
Academia.edu ↗Foreword: The Palaeolithic in Northern Bosnia and Herzegovina
U: I. Pandžić (ur.), Archaeological Diary of Palaeolithic Research in Northern Bosnia and Herzegovina, str. 7–19. Univerzitet u Banjoj Luci.
Foreword: Geoarchaeology
Sa G. Marrinerom i C. Frenchom. U: The Neolithic Site of Kočićevo in the Lower Vrbas Valley, str. 34–62. Univerzitet u Banjoj Luci.
Geoarheološko rekognosciranje područja Banja Luke i Doboja u sjevernoj Bosni i Hercegovini
Godišnjak Centra za balkanološka ispitivanja 40, 2011.
Academia.edu ↗Kratki arheološki priručnik za iskopavanje
Banja Luka: Besjeda. 62 str. ISBN 9789993811190.
Hovk 1 and the Middle and Upper Paleolithic of Armenia: a preliminary framework
Sa G. Bar-Ozom, R. Pinhasijem i dr. Journal of Human Evolution 55(5), 2008.
Academia.edu ↗Srednji paleolit sjeverne Bosne i Hercegovine
Magistarski rad (MPhil), Univerzitet u Kembridžu, 2004.
Academia.edu ↗Umjetnost · Slikarstvo
Neki ljudi i ostali
Profesionalno slikarstvo počinje u Boru 1989. Od 1992. do 1998. imao je pet samostalnih izložbi u bivšoj Jugoslaviji; od 1997. do 2009. četiri u Tešnju i jednu u Sarajevu; od 2001. do 2003. šest samostalnih izložbi u Londonu.
Rođen sam 20. septembra 1961. u Tešnju, u Bosni i Hercegovini, gdje sam završio osnovno i srednje obrazovanje. Godine 1981. otišao sam u Beograd da studiram arheologiju na Filozofskom fakultetu, gdje sam diplomirao 1987. Tada je počela potraga za stalnim mjestom, a 1989. otišao sam u Bor, gdje sam primljen za kustosa za praistorijsku arheologiju u Muzeju rudarstva i metalurgije. Narednih godina stekao sam zvanje magistra filozofije u Kembridžu (2004) i doktorat u Ljubljani (2018), ali Bor je mjesto gdje sam počeo slikati i ozbiljno se baviti umjetnošću. Raniji crteži i slike sastojali su se od predmeta pronađenih na arheološkim lokalitetima, za potrebe arheološke dokumentacije.
Ono što čini lica ovih ljudi tako posebnim jeste to što su maske koje ljudi nose u svakodnevnom životu uklonjene… Tonko ima hrabrosti pogledati iza iluzornih crta i otkriti one stvarne — često zastrašujuće i razočaravajuće, samo rijetko lijepe, crte koje istovremeno privlače i odbijaju.
Dragoslav Srejović, akademik
Rajkovačine slike spajaju onu iskrenost kojom se mnoga modernistička djela mogu pohvaliti. One izazivaju neposrednu komunikaciju sa gledaocem, jer su nadahnute neposrednom komunikacijom sa životom. Rajkovača nas slika, ljude, sa svim našim istinama, slabostima i vrlinama, namjerno izbjegavajući mimezis… To su osvježavajuća umjetnička djela, refleksija i spoznaja života koja otkriva zanimljivo supostavljanje modernizma i iskrenog reprezentacijskog ekspresionizma.
Armando Alemdar, umjetnik
Hrabro je istrajavati u stvaranju umjetnosti koja nije prilagođena ni ulepšana zarad onih kojima bi umjetnik želio da se svidi… Pohvalimo tu hrabrost i posmatrajmo slike, nastale u dvoboju između umjetnika i podloge. Daleko od bosanskog sela, sačuvao je ili ljubav — prema jednostavnom i divljenja dostojnom čovjeku — ili, možda, talent.
Bratislav Petrović, slikar
U središtu Tonkove izložbe nije idealizovano predstavljanje čovjeka, iskrivljeno i plastično predstavljanje pojedinca, već čitav jedan kosmos onoga što su ti ljudi proživjeli…
Indra Kuck-Sorguc, historičarka umjetnosti
Ruke su postale simbol zaustavljanja izolacije novog grada koji ga obuzima. Portreti su samo oni samog umjetnika, kao da ne vjeruje drugim ljudima. U svim slikama postoji dubok, ličan istraživački kvalitet, kao da nastoji pronaći sebe usred londonske zbrke. Tonko, čini se, skida tijelo do golotinje u nastojanju da u novom subjektu pronađe zajednički, poznati element.
Elizabeth Howell, historičarka umjetnosti
Kuhanje
Recepti sa terena i iz arhivske građe
Kuhanje je treća nit Tonkovog života — vještina naučena kod kuće u Tešnju, provjerena na iskopavanjima i čitana iz same arheološke građe.
- Radno iskustvo
- Tradicionalno kuhanje
- Kuhanje po arheološkom rekordu
- Kuhanje za svaki dan
Galerija fotografija u pripremi.
Podkast i intervjui
Razgovori o baštini i nauci
CK Tešanj · 2025
Tonko Rajkovača posjetio Centar
Kratko ali intenzivno druženje u Centru za kulturu i obrazovanje Tešanj.
Tonkoart BlogAutobiografija i likovna kritika
Vlastiti osvrt umjetnika, uz tekstove Elizabeth Howell-Lučić, Bratislava Petrovića i drugih.
Laura Wilson · 2020Deepening (video rad)
Video rad Laure Wilson, naručen od strane Norwich Castle Museum & Art Gallery u sklopu projekta New Geographies, nadahnut lokalitetom Must Farm. Tonko Rajkovača je naveden među saradnicima.
Academia.eduAcademia.edu
Profil sa radovima i publikacijama.
ResearchGateReading the past
Publikacija na ResearchGateu.
ResearchGateResearchGate
Istraživački profil i citati.
Kontakt
Stupite u kontakt
Za istraživačke saradnje, usluge izrade slajdova, nastavu i terenske škole, te upite o izložbama i medijima.
McBurney laboratorij za geoarheologiju
Odeljenje za arheologiju, Univerzitet u Kembridžu
Downing Street, Cambridge, CB2 3DZ, UK
tr251 [at] cam.ac.uk · 01223 (3)39355